Κόνιτσα…Η μαστοριά της φύσης…

Κείμενο: Γιάννης Μαντάς
Φωτογραφίες: Ηρακλής Μήλας, Παναγιώτης Σαρρής, Γιώργος Πατρουδάκης

Τρία ποτάμια, τέσσερα βουνά, χιλιάδες μάστοροι κι άπειρες αναμνήσεις. Νερό και πέτρα συνδιαλέγονται εγκάρδια και σμιλεύουν στην Κόνιτσα ένα τοπίο ανόθευτης ηπειρώτικης ομορφιάς.

Το γεφύρι της Κλειδωνιάς, στον Βοϊδομάτη ποταμό
%IMAGEALT%

Λέμε συχνά για τους μεγάλους δασκάλους που καθόρισαν τους κανόνες σε κάθε γνωστικό αντικείμενο με το οποίο καταπιάστηκε ποτέ ο άνθρωπος. Οι πρώτοι όμως «δάσκαλοι» ποιον είχαν δάσκαλο; Μα ποιον άλλο από την ίδια τη φύση, εκείνη είναι που ορίζει τους κανόνες που δεν χωρούν αμφισβήτηση.

Προς τι αυτή η εισαγωγή, θα πεις; Διότι η Κόνιτσα είναι εκείνη η γωνιά της Ηπείρου, της Ελλάδας μας, που γέννησε τους μεγαλύτερους μαστόρους στην πέτρα και στην αγιογραφία (τουλάχιστον), κι εκείνοι, αγράμματοι οι περισσότεροι και χωρίς σπουδές, έμαθαν την τέχνη τους παρατηρώντας τις μαστοριές της ίδιας της κονιτσιώτικης φύσης: τις τραχιές πλαγιές της Τύμφης και του Σμόλικα, τους μαιανδρισμούς του Αώου και τα συναπαντήματά του με τον Σαραντάπορο και τον Βοϊδομάτη. Μαστόρων Γη η Κόνιτσα…

Η πόλη της Κόνιτσας είναι χτισμένη στις πλαγιές της Τραπεζίτσας, ακριβώς στο σημείο όπου τερματίζει το φαράγγι του Αώου και ο ποταμός ξεχύνεται προς τον κάμπο. Το παρελθόν της χάνεται μέσα στους αιώνες, αρχίζει να αναπτύσσεται από τον 6ο περίπου αιώνα («Κόνιτσα» στα παλιά σλάβικα θα πει «αλογοπάζαρο»), ώσπου στα 1380 αναφέρεται καθαρά ως Κόνιτσα. Οι χρυσές εποχές της, ωστόσο, θα έρθουν στα χρόνια του Αλή πασά των Ιωαννίνων ή μάλλον στα χρόνια… της μάνας του.

«Φυλάμε τα έλατα», λέει γελώντας η ανοιχτόκαρδη παρέα στο Πληκάτι
%IMAGEALT%

Η φοβερή και τρομερή Χάμκω είχε γεννηθεί στην πόλη και ο Αλής, που της είχε αδυναμία, χορήγησε στην Κόνιτσα κάθε λογής προνόμια για μουσουλμάνους και χριστιανούς, κι έτσι η πόλη άνθησε ως εμπορικό, βιοτεχνικό και διοικητικό κέντρο.

Μια άλλη, κάπως πιο ασυνήθιστη όψη, του γεφυριού της Κόνιτσας, πάνω από τον Αώο ποταμό
%IMAGEALT%

Μέχρι και οι περίφημοι μπεκτασί δερβίσηδες (μια ιδιαίτερη μουσουλμανική σέκτα), μια και είχαν τότε την «έδρα» τους στην Κόνιτσα! Σήμερα, το αρχοντικό της Χάμκως είναι ένα από τα πιο σπουδαία αξιοθέατα της Κόνιτσας: θα το βρεις ακολουθώντας τον δρόμο πίσω από το δημαρχείο και θα δεις την εξωτερική πύλη με τα λιθανάγλυφα και το κεντρικό κτίριο με την κούλια (πύργος).

Κονιτσιώτικα στολίδια

Μα το πιο λαμπρό κόσμημα της Κόνιτσας δεν μπορεί να είναι άλλο από το γεφύρι της. Το αριστούργημα που στεφανώνει τον Αώο, στην έξοδο του φαραγγιού και στα ριζά της πόλης, είναι έργο του μάστορα Ζιώγα Φρόντζου, από την Πυρσόγιαννη, που εν έτει 1871 ολοκλήρωσε ένα έργο επικών διαστάσεων με 20 μέτρα ύψος και 36 πλάτος, ένα από τα μεγαλύτερα μονότοξα γεφύρια στα Βαλκάνια.

Στο ψηλότερο σημείο της καμάρας του θα δεις να κρέμεται ακόμα το καμπανάκι που όταν σηκωνόταν δυνατός πλάγιος αέρας ειδοποιούσε τους υποψήφιους διαβάτες να μη διαβούν ακόμη το γεφύρι. Από το γεφύρι ξεκινά ένα όμορφο μονοπάτι που έπειτα από περίπου μιάμιση ώρα πεζοπορίας θα σε οδηγήσει στη Μονή Στομίου (1774), μέγα προσκύνημα των Κονιτσιωτών.

Κλειδωνιά και Πυρσόγιαννη

Η Κόνιτσα στα ριζά της Τραπεζίτσας
%IMAGEALT%

Μπροστά από την Κόνιτσα απλώνεται ο κάμπος της, με τον Αώο να πλέει αμέριμνος, πριν συναντήσει δύο ακόμα ποταμούς, πρώτα τον Βοϊδομάτη κι έπειτα τον Σαραντάπορο, και δυναμωμένος με τα νερά τους συνεχίσει τον δρόμο του μέσω Αλβανίας μέχρι την Αδριατική.

Η νεροτριβή στο Μπουραζάνι
%IMAGEALT%

Ο Βοϊδομάτης θεωρείται ο πιο καθαρός ποταμός στην Ευρώπη, είναι μάλιστα ιδανικός για όσους ανακαλύπτουν τώρα τα μυστικά του rafting (ο Αώος θεωρείται πιο απαιτητικός), με την ωραιότερη διαδρομή να είναι αυτή που περνά από το γεφύρι της Κλειδωνιάς. Αν συνεχίσεις νοτιότερα, εκτός επικράτειας Κόνιτσας, έρχεσαι στην επαρχία Πωγωγίου, με το ιστορικό Καλπάκι, το Δελβινάκι και την όμορφη λίμνη Ζαραβίνα.

Συνεχίζοντας από την Κόνιτσα προς τα δυτικά, έρχεσαι στο Μπουραζάνι με το Περιβαλλοντικό Πάρκο και τις νεροτριβές, τη διπλή γέφυρα στον Αώο και βέβαια την ιστορική και παμπάλαια Μονή Μολυβδοσκέπαστης.

Τα πρώτα θεμέλια της μονής τέθηκαν το 671 από τον αυτοκράτορα Κωνσταντίνο Δ΄ τον Πωγωνάτο και πήρε το όνομά της από την αρχική σκεπή που καλυπτόταν από πλάκες μόλυβδου· μέχρι που οι Τούρκοι τη χρησιμοποίησαν για να φτιάξουν βόλια…

Από την Κόνιτσα και προς τα ανατολικά αξίζει να έρθεις μέχρι την Πουρνιά, για να δεις το γεφύρι που έχει στη μια πλευρά του ζωγραφισμένο έναν λαμπερό… Παντοκράτορα, έργο άγνωστου μα σίγουρα ταλαντούχου καλλιτέχνη.

Το τζαμί του Σουλτάν Σουλεϊμάν (1536) στην Κόνιτσα
%IMAGEALT%

Αν πάλι από την πόλη κινηθείς προς βορρά κάνε μια επίσκεψη στα θειούχα θερμά λουτρά στα Καβάσιλα και λίγο παραπέρα στα ατμοθεραπευτήρια Αμαράντου, αφιέρωσε κάμποσο χρόνο στα «πέτρινα χωριά» Μόλιστα και Γανναδιό, φτάσε μέχρι τα μαστοροχώρια και την «πρωτεύουσά» τους, την όμορφη Πυρσόγιαννη.

Αυτό το χωριό (αλλά και τα γειτονικά) έβγαλε τους μεγαλύτερους τεχνίτες της πέτρας, τους πρωτοπόρους που έφτιαξαν τα σπουδαιότερα γεφύρια που θαυμάζουμε σήμερα στην Ηπειρο, τη Θεσσαλία αλλά και εκτός χώρας· η χάρη τους απλωνόταν σ’ όλα τα Βαλκάνια και έφτανε μέχρι την Αίγυπτο και τη Μέση Ανατολή.

Σήμερα η τέχνη έχει πια σχεδόν σβήσει, μα τα χνάρια της είναι παραπάνω από εμφανή στην Πυρσόγιαννη, τη Βούρμπιανη, στο Πληκάτι. Οι Χιονιάδες, από την άλλη, έχουν τη φήμη μεγάλων αγιογράφων, με τη χαρακτηριστική και άκρως αναγνωρίσιμη τεχνοτροπία που τους έκανε περιζήτητους. Είναι αυτό ακριβώς αυτό που λέγαμε: μέσα σε ένα περιβάλλον οργιαστικής φύσης, πώς να μη γίνεις καλλιτέχνης;…

  • Το γεφύρι της Κλειδωνιάς, στον Βοϊδομάτη ποταμό
  • «Αγρόν αγοράζει» το κοπάδι της βοσκοπούλας, στο Μπουραζάνι
  • «Φυλάμε τα έλατα», λέει γελώντας η ανοιχτόκαρδη παρέα στο Πληκάτι
  • Μια άλλη, κάπως πιο ασυνήθιστη όψη, του γεφυριού της Κόνιτσας, πάνω από τον Αώο ποταμό
  • Η ιστορική Μονή Μολυβδοσκέπαστης, περίπου 400 μέτρα από τα σύνορα
  • Φύση και Ορθοδοξία συναντιώνται στη Μολυβδοσκέπαστη
  • Η νεροτριβή στο Μπουραζάνι
  • Η Κόνιτσα στα ριζά της Τραπεζίτσας
  • Η ασυνήθιστη και άκρως αναγνωρίσιμη τεχνοτροπία των Χιονιαδιτών αγιογράφων τούς έκανε περιζήτητους
  • Ράφτινγκ στον Βοϊδομάτη
  • «Ελεγχόμενη η ροή των προβάτων» στον επαρχιακό δρόμο των Χιονιάδων
  • Το τζαμί του Σουλτάν Σουλεϊμάν (1536) στην Κόνιτσα
  • Το χωριό της Καστάνιανης
  • Αν θέλει ο ουρανός, το ηλιοβασίλεμα γίνεται μαγικό στον κάμπο της Κόνιτσας
  • TRAVEL BOOK
Advertisements